درک عمیق اندیشه‌های فلسفی ابن‌سینا و فهم بسیاری از مفاهیم فکری جهان اسلام، بی‌گمان بر پایه آشنایی با طبیعیات استوار است. در میان شاخه‌های این دانش کهن، سماع طبیعی جایگاهی برجسته دارد. این علم به بنیادی‌ترین مفاهیم طبیعی، از جمله جسم، طبیعت، حرکت، مکان، زمان، جهت، و کرانمندی عالم طبیعی می‌پردازد و پیوندی ناگسستنی با فلسفه اولی دارد. اندیشه‌های ابن‌سینا در طبیعیات و مواجهه جامع و ژرف او با مسائل این حوزه، نه‌تنها دریچه‌ای به فهم میراث علمی جهان اسلام می‌گشاید، بلکه برای ذهن جستجوگر انسان معاصر نیز الهام‌بخش است. با این حال، دشواری نثر ابن‌سینا، به‌ویژه در اثر کم‌نظیر او «شفا»، تحمیل تفاسیر بیگانه بر متون او، و باور به بی‌اعتباری مطلق طبیعیات، باعث شده است این گنجینه ارزشمند حتی نزد اهل فلسفه نیز کمتر مورد توجه قرار گیرد. این اثر، تلاشی است برای بازگشت به ابن‌سینا، با هدف ارائه تصویری تا حد توان دقیق و منسجم از بنیادی‌ترین مفاهیم طبیعیات او، تا پرتوی تازه بر زوایای پنهان این اندیشه سترگ افکنده شود.