بررسی فقهی تضمین اصل سرمایه در اوراق استصناع

چکیده مقاله

در شریعت اسالم با توجه به قاعدۀ مالزمه بین سود و زیان، اصل این است که در عملیات تجاری بازگشت اصل سرمایه تضمین نمی شود و به دست آوردن سود حقیقی همیشه با احتمال ضرر و خسارت همراه است. حال آنکه در ابزارهای مالی اسالمی از جمله اوراق استصناع، پرداخت مبلغ اسمی مندرج در اوراق در سررسید توسط ناشر اوراق تضمین می شود. به این ترتیب، دارندگان اوراق که سرمایهگذاران عملیات تجاری می باشند، همانطور که در فرض کاهش ارزش پروژه با دریافت مب لغ اسمی اوراق )اصل سرمایه(، ضرری را متحمل نخواهند شد در فرض افزایش ارزش پروژه نیز با دریافت مبلغ اسمی اوراق، نسبت به ارزش افزوده پروژه هیچ استحقاقی نخواهند داشت. اما با تحلیل فرآیند انتشار این اوراق مشخص خواهد شد که در اوراق است صن اع مبتنی بر تنزیل ، دریافت مبلغ اسمی اوراق بر اساس استحقاق خریدار دین در سررسید نسبت به دریافت کل مبلغ دین می باشد. همچنین تضمین اصل سرمایه توسط ناشر اوراق استصناع تنزیلی مطابق با مسئولیت بایع نسبت به تأدیه مبیع می باشد. بهعالوه دارندگان اوراق به عنوان خریدار دین تنها مالک دین در ذمۀ مدیون شده و نسبت به سبب ایجاد دین یعنی پروژه سفارش داده شده هیچگونه مالکیتی نخواهند داشت؛ بهاین ترتیب افزایش یا کاهش ارزش پروژه در میزان مطالبۀ آنها از ناشر تأثیری نخواهد داشت. در حالی که دارندگان اوراق استصناع به همراه اجاره به شرط تملیک مالکان مشاع پروژه می باشند، در صورت افزایش قیمت پروژه نسبت به مبلغ اسمی اوراق، حق مطالبۀ این ارزش افزوده را خواهند داشت؛ و طبق قاعدۀ مالزمه بین نماء و درک، مالک عین همانطورکه متحمل خسارات وارد بر عین می شود، مستحق برخورداری از افزایش ارزشعین نیزخواهدبود. همچنین کاهشارزشپروژه نسبت به قیمت اسمی اوراق استصناع به همراه اجاره به شرط تملیک، بای د به مالکان مشاع آن یعنی سرمایهگذاران وارد شود