بررسی فقهی و حقوقی مالیت و مالکیت داده‌های دیجیتال در فضای سایبری

نویسندگانسید علیرضا فروغی - اسماء حسین‌زاده سرشکی
نشریهفقه و حقوق خصوصی، شماره ۳
ارائه به نام دانشگاهدانشگاه شهید مطهری (ره)
شماره صفحات۵۵ - ۳۵
شماره سریال۱۴
شماره مجلد۳
نوع مقالهFull Paper
تاریخ انتشاربهار و تابستان ۱۳۹۸
رتبه نشریهعلمی - پژوهشی
نوع نشریهچاپی
کشور محل چاپایران

چکیده مقاله

در این نوشتار در بررسی دقیق مالیت و مالکیت دادههای دیجیتال، آن‌ها را به سه دسته تقسیم کردهایم: (۱) دادههای دیجیتالی که مصداق خارجی برای آن‌ها وجود دارد. فضای سایبری بستری برای اموال فکری مانند نرمافزارهای رایانهای است که در قالب دادههای دیجیتال موجودند. (۲) دادههای حجیمی که ذاتاً قابل تحقق در خارج هستند اما به دلیل حجم زیاد و زمانبر بودن، تاکنون به دلیل مختصات فضای سایبری تنها در این فضا وجود پیدا کردهاند. (۳) دادههایی مانند دامنه و میزبانی که لوازم فضای سایبری محسوب میشوند و معادل خارجی برای آن‌ها وجود ندارد بلکه به فراخور فضای سایبری موجودیت پیدا کردهاند. مالیت دادههای دیجیتال از یکسو با دارا بودن ارزش اقتصادی و از سوی دیگر با رجوع به اقسام مال در فقه و حقوق شناخته می‌شوند. مالکیت نیز به معنای استیلاپذیری و تسلط برای دادههای دیجیتال به دلیل وجود امتیاز تصرف در آن‌ها (مالیت) قابل پذیرش است.

در این نوشتار با توجه به خصوصیات هر دسته از دادههای دیجیتال و ویژگیهای اموال در فقه و حقوق، هر کدام ذیل یک نظام حقوقی قرار می‌گیرد: دسته اول و دوم دادهها به عنوان حقوق معنوی، ذیل نظام اموال فکری و نحوه مالکیت آن‌ها قرار میگیرند. لوازم فضای سایبری نیز به‌عنوان متلقات زیرساخت آن شامل سختافزارها (عین) میشوند و منافع حاصل از آن‌ها و همچنین مالکیت این دادهها ذیل نظام اموال مدنی مورد بررسی قرار میگیرد.

لینک ثابت مقاله

tags: مالیت، مالکیت، داده‎ دیجیتال، فضای سایبری، حقوق معنوی، منفعت اعیان